Thursday, September 2, 2010
Monday, February 8, 2010


HOOG TEEN DIE HELLINGS VAN LEEUKOP. BOEREKOS OP SY BESTE.
Hoog teen die hange van Leeukop – waar jy ‘n panomariese uitsig het oor die stad as die liggies begin flonker in die grys skemer – kom ons, almal kosliefhebbers, bymekaar as gevolg van een aand se gesels oor afval en nou, na ‘n maand of wat, is ons uiteindelik bymekaar. Vriende wat rustig saamverkeer. Rustig aan’t gesels as Schalk sy klassieke Andalusiese riñones al jerez (kalfsniere in sjerrie) voorsit as ‘n voorgereg waarna Hennie sy afval wat hy al vir vyf of ses ure op Stellenbosch gekook het, aan die beurt kom.
Die huis, wat die Amerikaners ‘n apartment sou noem, en die woord ‘woonstel’ nie eintlik behoorlik beskryf nie, is nogal minimalisties, aantreklik, en, omdat dit onlangs gebou is, seker so twintig jaar gelede, is dit ‘n plek sonder patina en, dus, ‘n plek sonder geheue. Miskien is dit waarom mens Hennie se afval nog meer waardeer. Dis gebore uit die geheue, ‘n herskepping van geure and smake uit die verlede en dis ... heerlik. Hemels!
“Wat kan mens alles eet,” vra Maggie terwyl sy ‘n been met ‘n stuk gelatien optel en daarna staar, op haar hoede, soos iemand wat iets onbekend in die tuin gewaar. Sy dra 'n nousluitende rok met 'n luiperd-kolle motief op. Haar hare is effe teruggeveeg van haar voorkop. “Alles,” antwoord die afvaleters soos een man. Maggie proe versigtig aan die been, met die sagte versmeltende gelatien aan, maar Maggie bly serebraal. Niemand weet wat sy dink nie.
Die groente, die varsgeplukte kruie, na die ure op die stoof, het heeltemal weggekook; die skaapwang, die tong was saggekook, en die verskillende smaak-komponente het lieflik saamgesmelt. Kos en woorde. Iemand het eenmaal op geskryf: "Art is the mediator between ourselves and life." Dit het alles begin met die gesprek oor afval ...
Na die ete probeer ones so effe dronkerig die smake en gewaarwordinge herskep. Dis wat ek so geniet die nabetragting, wat beteken ons praat weer oor kos, oor hoe dit was.
Na die tyd, toe Hennie en Linda huistoe is, sit ek, Schalk en Lettie die gasvrou, op die rusbank en gesels. Lettie staan op en skink vir ons nog wyn. Ons is al ‘n bietjie dronk van al die wyn, behalwe Schalk.
“Jy weet,” sê hy, terwyl hy voor hom oor die stad uittuur en so half mymerend, amper asof hy met homself praat, sê: “Ek dink dis die lekkerste afval wat ek nog geëet het.”
Dan staan ons op om huistoe te gaan en groet Lettie met ‘n soen.
Monday, January 25, 2010
Thursday, January 21, 2010
Ek soek na 'n antwoord op Schalk se Geleerde Antwoord
Net 'n vinnige, en baie voorlopige respons:
Dit het 'n Catherine Medici geverg om die Italiaanse kookkuns aan die Franse oor te dra, en dit in ongeveer 1560. So lank? Nou hoe lank sou dit dus geneem het vir die Hollanders om op sy beurt weer die Franse kookkuns te absorbeer - en dit is Hettie se uitgangspunt, dat dit die stuifmeelproses was.
Wat die Spaanse besetting van Holland betref. Hoe sterk was die invloed? Is daar vandag Spaanse woorde in hule woordeskat? Dit was tog eintlik 'n korstondige besetting, of was dit nie? Ek is nie seker nie.
Het selfs Spanje kerriedisse? Nie wat ek van weet nie. Ook nie Holland nie, maar hulle het wel hulle reistafel, wat ek dink ontwikkel is na hulle bestting van die Verre-Ooste. Onthou ook dat speserye peperduur was. As die Arabiere dit aan die Venisiers verkoop het, sou dit peperduur uiteindelik by Holland uitgekom het. En in daardie tye het ons armes en aristokrasie gehad ... wel, meereneels. Wat ek bedoel is, ek reken die armes het hier na Suid-Affrika toe geimmigreer, en sou hulle almal toegang gehad het tot die peperduur speserye?
Ek dink tog ek moet jou interssante pos laai, al is dit anoniem.
Dit het 'n Catherine Medici geverg om die Italiaanse kookkuns aan die Franse oor te dra, en dit in ongeveer 1560. So lank? Nou hoe lank sou dit dus geneem het vir die Hollanders om op sy beurt weer die Franse kookkuns te absorbeer - en dit is Hettie se uitgangspunt, dat dit die stuifmeelproses was.
Wat die Spaanse besetting van Holland betref. Hoe sterk was die invloed? Is daar vandag Spaanse woorde in hule woordeskat? Dit was tog eintlik 'n korstondige besetting, of was dit nie? Ek is nie seker nie.
Het selfs Spanje kerriedisse? Nie wat ek van weet nie. Ook nie Holland nie, maar hulle het wel hulle reistafel, wat ek dink ontwikkel is na hulle bestting van die Verre-Ooste. Onthou ook dat speserye peperduur was. As die Arabiere dit aan die Venisiers verkoop het, sou dit peperduur uiteindelik by Holland uitgekom het. En in daardie tye het ons armes en aristokrasie gehad ... wel, meereneels. Wat ek bedoel is, ek reken die armes het hier na Suid-Affrika toe geimmigreer, en sou hulle almal toegang gehad het tot die peperduur speserye?
Ek dink tog ek moet jou interssante pos laai, al is dit anoniem.
Hi Johan,
Dankie vir jou blog-adres; interessante leesstof!
M.b.t. Hettie Claasens se argument: sy werk inderdaad nie haar argument goed genoeg uit nie, maar ek is dit al hoe meer met haar eens: die “oorsprong” (vir insoverre mens ooit van so-iets kan praat) van ons gebruik van speserye aan die Kaap, is inderdaad nie direk Maleisië/ Indonesië nie. Leipold e.a. se mite dat die “slawe die kookkuns Kaap toe gebring het” is baie oorvereenvoudig.
Al hoe meer argifale en ander bewyse kan deesdae gelewer word om te toon dat Noord Indië/ Persië via veral die Arabiere verantwoordelik was vir die oorspronklike beslag en bereidingsmetodes van disse soos sosaties, bobotie, breyanis e.d.m. My vriend Jacques Meerman, ‘n Nederlandse koshistorikus en vertaler, die afgelope paar dekades in Spanje woonagtig (en toevallig aan’t korrespondeer met Hettie) , het onlangs ‘n baie interessante boek (“1001 Koks”) oor die fundamentele Arabiese invloed op die disseminasie van bestanddele en geregte in die Suid en Wes-Europese kooktradisie gepubliseer. Mens moet natuurlik onthou dat Moorse Spanje en Sicilië in die Middeleeue die hoogbloei van beskawing in Europa was. So toon Jacques sorgvuldig hoedat geregte soos frikadelle, risotto/ paella/ filaf, en (vir ons gespek van belang) “gemaalde, gekruide vleis met ‘n vla bolaag” (dus: prototipe-bobotie) deur die Arabiere vanaf rondom die 9de eeu Europa ingedra is.
Wat Holland (en dus die Kaap) se blootstelling aan Oosterse speserye aanbetref, moet mens die volgende in gedagte hou:
a). die feit dat die Nederlande t.m. die 16de eeu deel van Spanje was, en dus heelwat Moorse (en uiteindelik Arabiese = Persiese = Indiese) invloede opgedoen het (as goed nagevorsde voorbeeld: die oorsprong van die befaamde Hollandse “hutspot” kan terugdateer word na die beleg van Leiden in 1573/4 – en dan na ‘n dis wat deur beleërende Spaanse troepe te velde berei is);
b). Wyd-uitgebreide handelsnetwerke in SO Asië voor 1652 – vanaf die 16de eeu het die VOC handelsposte in o.m. hedendaagse Iran, Koromandel (Tamil Nadu, Suid Indië), en (vanaf na die Verdrag van Kandy in 1638) uitgebreide belange in Sri Lanka (“Zeylan”) gehad – benewens Java, Molukka, Ambon, ens (waar ons “Maleiers” vandaan kom). As mens in gedagte hou dat sekere spserye wat ons as tipies “Maleis” beskou eintlik endemies aan Sri Lanka (pypkaneel) en Suid-Indië (peper, kardomum, gemmer, borrie) is, dan is dit nie vergesog om te postuleer dat die Nederlanders moontlik wel (mede) dié speserye Java, ens toe versprei het nie. En een stap verder: dat die redelik kosmopolitiese Hollandse here in Java, ens hul kokke na hul smaak laat kook het nie. (As mens Dan Sleigh se “Eilande” lees is een van die mees opvallende dinge immers die welberesenheid van VOC amptenare).
Ek dink dus daar is goeie rede om die “Maleier-slaaf” oorpsrong van Boerekos met ‘n moerse knip sout te neem. Dit gee moontlik sentimentele nuanses aan ons kookkuns, maar die waarheid is baie meer kompleks.
Groetnis!
Net 'n vinnige, en baie voorlopige respons:
Dit het 'n Catherine Medici geverg om die Italiaanse kookkuns aan die Franse oor te dra, en dit in ongeveer 1560. So lank? Nou hoe lank sou dit dus geneem het vir die Hollanders om op sy beurt weer die Franse kookkuns te absorbeer - en dit is Hettie se uitgangspunt, dat dit die stuifmeelproses was.
Wat die Spaanse besetting van Holland betref. Hoe sterk was die invloed? Is daar vandag Spaanse woorde in hule woordeskat? Dit was tog eintlik 'n korstondige besetting, of was dit nie? Ek is nie seker nie.
Het selfs Spanje kerriedisse? Nie wat ek van weet nie. Ook nie Holland nie, maar hulle het wel hulle reistafel, wat ek dink ontwikkel is na hulle bestting van die Verre-Ooste. Onthou ook dat speserye peperduur was. As die Arabiere dit aan die Venisiers verkoop het, sou dit peperduur uiteindelik by Holland uitgekom het. En in daardie tye het ons armes en aristokrasie gehad ... wel, meereneels. Wat ek bedoel is, ek reken die armes het hier na Suid-Affrika toe geimmigreer, en sou hulle almal toegang gehad het tot die peperduur speserye?
Dankie vir jou blog-adres; interessante leesstof!
M.b.t. Hettie Claasens se argument: sy werk inderdaad nie haar argument goed genoeg uit nie, maar ek is dit al hoe meer met haar eens: die “oorsprong” (vir insoverre mens ooit van so-iets kan praat) van ons gebruik van speserye aan die Kaap, is inderdaad nie direk Maleisië/ Indonesië nie. Leipold e.a. se mite dat die “slawe die kookkuns Kaap toe gebring het” is baie oorvereenvoudig.
Al hoe meer argifale en ander bewyse kan deesdae gelewer word om te toon dat Noord Indië/ Persië via veral die Arabiere verantwoordelik was vir die oorspronklike beslag en bereidingsmetodes van disse soos sosaties, bobotie, breyanis e.d.m. My vriend Jacques Meerman, ‘n Nederlandse koshistorikus en vertaler, die afgelope paar dekades in Spanje woonagtig (en toevallig aan’t korrespondeer met Hettie) , het onlangs ‘n baie interessante boek (“1001 Koks”) oor die fundamentele Arabiese invloed op die disseminasie van bestanddele en geregte in die Suid en Wes-Europese kooktradisie gepubliseer. Mens moet natuurlik onthou dat Moorse Spanje en Sicilië in die Middeleeue die hoogbloei van beskawing in Europa was. So toon Jacques sorgvuldig hoedat geregte soos frikadelle, risotto/ paella/ filaf, en (vir ons gespek van belang) “gemaalde, gekruide vleis met ‘n vla bolaag” (dus: prototipe-bobotie) deur die Arabiere vanaf rondom die 9de eeu Europa ingedra is.
Wat Holland (en dus die Kaap) se blootstelling aan Oosterse speserye aanbetref, moet mens die volgende in gedagte hou:
a). die feit dat die Nederlande t.m. die 16de eeu deel van Spanje was, en dus heelwat Moorse (en uiteindelik Arabiese = Persiese = Indiese) invloede opgedoen het (as goed nagevorsde voorbeeld: die oorsprong van die befaamde Hollandse “hutspot” kan terugdateer word na die beleg van Leiden in 1573/4 – en dan na ‘n dis wat deur beleërende Spaanse troepe te velde berei is);
b). Wyd-uitgebreide handelsnetwerke in SO Asië voor 1652 – vanaf die 16de eeu het die VOC handelsposte in o.m. hedendaagse Iran, Koromandel (Tamil Nadu, Suid Indië), en (vanaf na die Verdrag van Kandy in 1638) uitgebreide belange in Sri Lanka (“Zeylan”) gehad – benewens Java, Molukka, Ambon, ens (waar ons “Maleiers” vandaan kom). As mens in gedagte hou dat sekere spserye wat ons as tipies “Maleis” beskou eintlik endemies aan Sri Lanka (pypkaneel) en Suid-Indië (peper, kardomum, gemmer, borrie) is, dan is dit nie vergesog om te postuleer dat die Nederlanders moontlik wel (mede) dié speserye Java, ens toe versprei het nie. En een stap verder: dat die redelik kosmopolitiese Hollandse here in Java, ens hul kokke na hul smaak laat kook het nie. (As mens Dan Sleigh se “Eilande” lees is een van die mees opvallende dinge immers die welberesenheid van VOC amptenare).
Ek dink dus daar is goeie rede om die “Maleier-slaaf” oorpsrong van Boerekos met ‘n moerse knip sout te neem. Dit gee moontlik sentimentele nuanses aan ons kookkuns, maar die waarheid is baie meer kompleks.
Groetnis!
Net 'n vinnige, en baie voorlopige respons:
Dit het 'n Catherine Medici geverg om die Italiaanse kookkuns aan die Franse oor te dra, en dit in ongeveer 1560. So lank? Nou hoe lank sou dit dus geneem het vir die Hollanders om op sy beurt weer die Franse kookkuns te absorbeer - en dit is Hettie se uitgangspunt, dat dit die stuifmeelproses was.
Wat die Spaanse besetting van Holland betref. Hoe sterk was die invloed? Is daar vandag Spaanse woorde in hule woordeskat? Dit was tog eintlik 'n korstondige besetting, of was dit nie? Ek is nie seker nie.
Het selfs Spanje kerriedisse? Nie wat ek van weet nie. Ook nie Holland nie, maar hulle het wel hulle reistafel, wat ek dink ontwikkel is na hulle bestting van die Verre-Ooste. Onthou ook dat speserye peperduur was. As die Arabiere dit aan die Venisiers verkoop het, sou dit peperduur uiteindelik by Holland uitgekom het. En in daardie tye het ons armes en aristokrasie gehad ... wel, meereneels. Wat ek bedoel is, ek reken die armes het hier na Suid-Affrika toe geimmigreer, en sou hulle almal toegang gehad het tot die peperduur speserye?
Soveel vrae. Ek sit hier met 'n glas sauvignon blanc (baie goedkoop) en wonder hoe mens aan die hitte kan ontsnap. En nog 'n vraag kom by my op.
Claassens beweer dat geen enkele groep hulself hier kon vestig as 'n dominante groep nie. Dis min of meer wat sy skryf. Nou wonder ek, en ag tog, hier is nou nog 'n vraag: Die moslem-geloof was tog die samebindende faktor, nie waar nie? Wat ek wel weet, is dat baie swart Afrikane wat slawe was hulle tot Islam gewend het (miskien kan mens met ‘n latere pos daarop ingaan). Dus sou jy tog uiteindelik 'n soort homogene groep hier gekry het, gegrond nie soseer op nasionaliteit nie maar eerder op geloofsoortuiging. En hieruitvoortspruitend sou tog ook 'n soort homogene koskultuur hom hier gevestig het, of hoe? Of ten minste sou die slamse koskultuur 'n mate van invloed gehad het op die koskultuur van die Afrika-slawe.
As ek daar was sou ek geweet het.
Nog ‘n sluk sauvignon blanc laat my beter voel. Mens bestee soveel van jou tyd om te wag. Wag om die lotto te wen; wag op ‘n oproep van ‘n geliefde, die geluid van ‘n motor wat buite stilhou. En soms, al wat jy voor wag, is ‘n koel seebries om op ‘n somersaand verligting te bring. ‘n Ligte bries, ‘n oproep, ‘n glas wyn. Soms is die lewe volmaak.
Claassens beweer dat geen enkele groep hulself hier kon vestig as 'n dominante groep nie. Dis min of meer wat sy skryf. Nou wonder ek, en ag tog, hier is nou nog 'n vraag: Die moslem-geloof was tog die samebindende faktor, nie waar nie? Wat ek wel weet, is dat baie swart Afrikane wat slawe was hulle tot Islam gewend het (miskien kan mens met ‘n latere pos daarop ingaan). Dus sou jy tog uiteindelik 'n soort homogene groep hier gekry het, gegrond nie soseer op nasionaliteit nie maar eerder op geloofsoortuiging. En hieruitvoortspruitend sou tog ook 'n soort homogene koskultuur hom hier gevestig het, of hoe? Of ten minste sou die slamse koskultuur 'n mate van invloed gehad het op die koskultuur van die Afrika-slawe.
As ek daar was sou ek geweet het.
Nog ‘n sluk sauvignon blanc laat my beter voel. Mens bestee soveel van jou tyd om te wag. Wag om die lotto te wen; wag op ‘n oproep van ‘n geliefde, die geluid van ‘n motor wat buite stilhou. En soms, al wat jy voor wag, is ‘n koel seebries om op ‘n somersaand verligting te bring. ‘n Ligte bries, ‘n oproep, ‘n glas wyn. Soms is die lewe volmaak.
Subscribe to:
Posts (Atom)



